Meer participatie door meer handelingsvrijheid

Er gaat geen week voorbij of ik word gebeld door een journalist. Nationaal en internationaal. “U gaat toch het basisinkomen invoeren?” is dan de eerste opmerking die gemaakt wordt. “Nou, dat doen we dus niet. Ik geloof niet in het basisinkomen, gratis geld, gratis bier”, is dan mijn reactie “maar ik ga wél een Vertrouwexperiment aan.” Meestal valt het dan wat stil. Een stilte die gevolgd wordt door een met verbazing gemompeld “Vertrouwensexperiment, zegt u?”

Het Vertrouwensexperiment is ontstaan vanuit onvrede over de huidige insteek van de wetgeving en uitvoering van de bijstand. De afgelopen jaren hebben we gezien dat de wetgever een sterk norm gedreven kader heeft neergezet, met soms bijzonder weinig ruimte voor interpretatie. In Tilburg zetten we in op een meer waarde gedreven uitvoering, op basis van wederkerigheid. De wetgever lijkt ervan uit te gaan dat als mensen niet worden aangespoord en opgejaagd, ze ook echt niet in beweging komen. Ik geloof dat als je mensen ruimte geeft, ze die ook zullen benutten. En dat sturing hierbij niet alleen op normen hoeft, maar ook op waarden (zoals wederkerigheid) kan.

Ik zie dat de huidige invulling van de Participatiewet niet brengt wat we willen. We willen dat inwoners meedoen. Maar soms maken we het ze wel erg lastig. Iedere woensdag zit ik zelf op onze afdeling Werk en Inkomen, om het uit de eerste hand te horen van medewerkers en klanten. Zo sprak ik onlangs een klant. Hij was een paar uur per week werkzaam geweest bij een culturele instelling, maar onvoldoende om financieel zelfredzaam te zijn. In plaats van het uitbreiden van zijn uren had hij zijn baantje opgezegd en was hij nu als vrijwilliger actief, omdat de administratieve last van het bijverdienen voor de instelling en voor hem niet in verhouding stond tot die paar extra euro’s. Waarom laten we hem niet wat meer bijverdienen? Waarom niet wat makkelijker parttime werken? Waarom wel sollicitatieplichten maar niet makkelijke toegang tot klusjes? We houden elkaar in een wurggreep. Mijn hypothese is dat ons vertrouwensexperiment precies dit zal laten zien: hoe minder je mensen betutteld, hoe meer zij zullen meedoen.

In Tilburg is een maatschappelijk initiatief ontstaan, vanuit onder andere vrijwilligersorganisaties, ervaringsdeskundigen, wetenschappers van Tilburg University en maatschappelijk werkers. Met hen ben ik als wethouder een expeditie aangegaan, om te onderzoeken wat het betekent als we een geselecteerde groep uit onze bijstandspopulatie meer vrijheid geven. Wat gebeurt er als we de sollicitatieplicht laten vervallen? Wat zijn de effecten als men meer (tot een bepaald plafond) mag bijverdienen? Wat is het resultaat van het schenken van vertrouwen? Draagt het bij aan een duurzame uitstroom en/of maatschappelijke participatie? Gaan deelnemers aan de pilot meer eigen initiatief ontplooien? Worden ze minder afhankelijk van bijstand? Vragen die veel bestuurders in Nederland bezig houden. Vragen die een antwoord verdienen. Vragen die wij samen met de Tilburg University willen beantwoorden door het uitvoeren van het Vertrouwensexperiment.

Op dit moment ben ik met de gemeenten Groningen, Utrecht en Wageningen in gesprek met staatssecretaris Klijnsma. Samen bekijken we of we binnen artikel 83 van de Participatiewet voldoende experimenteerruimte krijgen om een gefundeerde pilot in te richten. Hiervoor dient een Algemene Maatregel van Bestuur te worden geslagen, zodat het experiment op z’n vroegst per 1 januari 2017 kan starten.

Ik ontmoet veel voorstanders van dit experiment, maar er zijn ook onder onze CDA leden veel mensen die aarzelen. “Gaan mensen de kantjes er niet vanaf lopen? Leidt minder controle tot meer uitwassen?”
Tegen hen zeg ik: “We doen een klein, wetenschappelijk gemonitord experiment. In het ergste geval blijkt dat het niet werkt. Dan heb je gelijk gekregen, en voer ik dit beleid natuurlijk nooit in. Of ben je juist bang dat je geen gelijk krijgt..?”

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *