Initiatiefnemers “Code oranje” tonen vooral eigen onvermogen aan

Woensdag 26 oktober lanceerde burgemeester Bert Blase (PvdA) van Vlaardingen in het dagblad Trouw zijn aanvalsplan Code Oranje. In dit aanvalsplan pleit de Vlaardingse burgervader samen met 100 lokale bestuurders en wetenschappers voor het afschaffen van de gemeenteraad zoals we die nu kennen. In het plan staat een voorstel om te gaan experimenteren met een gemeenteraad die samengesteld wordt door loting. Deze gemeenteraad van 150 man zou als soort van volksoploop drie maal per jaar bij elkaar moeten komen.  Met de presentatie van dit plan tonen de initiatiefnemers niet het failliet van de lokale democratie maar vooral hun eigen onvermogen aan.

Rollen van de raad

Het plan van een “lottocratie” verliest een aantal belangrijke punten uit het oog.  Een raadslid besteedt gemiddeld 16,76 uur per week aan het raadswerk. In deze tijd vervult een raadslid drie belangrijke rollen: hij stelt kaders aan het beleid, controleert het werk van burgemeester en wethouders en vertegenwoordigd zijn achterban.  In de nieuwe opzet lijkt vooral ruimte voor het uitvoeren van de kaderstellende taak, dit terwijl voor een goed functioneren van de lokale politiek de andere twee rollen minimaal zo belangrijk zijn.

Om de kaderstellende en controlerende taak goed uit te voeren is het belangrijk dat een raadslid goed op de hoogte is van de werking van lokale politiek, zoals bijvoorbeeld de gemeentewet, de instrumenten van een raadslid enz. In de praktijk blijkt dat een raadslid de eerste vier jaar vooral bezig is deze zaken in de vingers te krijgen. Pas in de tweede periode wordt een raadslid echt effectief. Hij/zij bouwt dan zijn profiel en weet zaken voor elkaar te krijgen. Bij het instellen van een “lottocratie” dreigt deze opbouw van ervaring verloren te gaan. Tenslotte zullen weinig inwoners zich zo maar willen committeren aan een functie van tenminste 4-8 jaar.  Dit gebrek aan borgen van ervaring zal afbreuk doen aan zorgvuldigheid van de besluitvorming.

Vertegenwoordiging

Daar komt nog bovenop dat bij een samenstelling op basis van loting het maar de vraag is of de raad nog wel een afspiegeling is van de samenleving. Natuurlijk kun je deze vraagtekens ook zetten bij een verkiezing waarbij de opkomst onder de 50% ligt. Toch, is het bezwaar bij willekeurige loting niet te verwaarlozen. Bij reguliere verkiezingen komen uit alle bevolkingslagen mensen stemmen. Hierdoor zijn veel verschillende geluiden vertegenwoordigd in de raad, in Tilburg zetelen maar liefst 12 verschillende partijen. Wanneer er gewerkt wordt op basis van een willekeurige loting kan het zijn dat een bepaalde bevolkingsgroep geen enkele vertegenwoordiging kent.

Eigen disfunctioneren

De belangrijkste vraag is voor welk probleem het actieplan Code Oranje een oplossing moet bieden. Naar eigen zeggen willen de initiatiefnemers meer invloed geven aan belangengroepen. Echter, deze hebben op dit moment vele wegen naar de politiek. Bijna wekelijks verwelkomen wij als CDA-fractie mensen uit de stad tijdens onze fractievergadering of gaan bij hen op bezoek. Allen hebben ze een verzoek of vraag aan de politiek.

Voor wie een dergelijke drempel te hoog is organiseren steeds meer gemeenten een G1000 waarop inwoners actief meepraten. Ook inspreekavonden, rondetafelgesprekken en andere vorm van inspraak worden volop toegepast. Wie de weg naar de politiek wil vinden, weet deze ook te vinden. Als de initiatiefnemers van het actieplan hier anders over denken zegt dit vooral veel over hun eigen functioneren.

Natuurlijk is de democratie nooit af. Er is veel veranderd sinds Thorbecke ons huidige systeem heeft bedacht. in de 19e eeuw.  Maar het lijkt erop dat de initiatiefnemers belangrijke randvoorwaarden voor een goed werkende democratie willen verspelen. Het zelfreinigend vermogen een  politieke partij, de interne democratie en een betrouwbare gedragslijn van een fractie zijn van groot belang voor het goed functioneren van de volksvertegenwoordiging. In een ogenschijnlijke oneindige drang naar bestuurlijke vernieuwing moeten we er voor waken het kind niet met het badwater weg te gooien.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *